Koala jedząca na drzewie

Endemity Australii – co warto wiedzieć o unikalnych gatunkach?

Australia jest miejscem, gdzie można poczuć radość z obcowania z unikalną fauną, która wzbudza fascynację i zachwyt. Dla miłośników przyrody oraz ekologów kontynent ten stanowi nie tylko cel podróży, ale również pole do badań nad niezwykłymi gatunkami zwierząt. Wśród nich wyróżniają się kangury, koale oraz dziobaki, które nie tylko zachwycają swoimi cechami, ale również pełnią kluczowe role w ekosystemie. W artykule omówione zostaną różnorodne aspekty życia tych endemicznych zwierząt, ich unikalne cechy oraz zagrożenia, z jakimi się borykają. Zapraszam do odkrywania tajemnic australijskiej fauny, która wciąż potrafi zaskoczyć i wzbogacić naszą wiedzę o naturze.

Spis treści:

Endemiczne zwierzęta Australii. Poznaj unikalne gatunki występujące na kontynencie australijskim

Australia to prawdziwy raj dla wielu unikatowych gatunków zwierząt, które występują tylko tutaj. Wśród nich znajdziemy różnorodne ssaki, takie jak kangury, koale czy dziobaki. Kangury przyciągają uwagę swoim skakaniem i są jednym z symboli tego kontynentu. Koale, często błędnie nazywane niedźwiedziami, większość życia spędzają w koronach eukaliptusów. Dziobaki natomiast należą do nielicznych ssaków znoszących jaja.

W królestwie ptaków warto wspomnieć o kazuarach i papugach lorysach. Kazuary zamieszkują tropikalne lasy północno-wschodniej Australii i słyną ze swojego agresywnego usposobienia oraz charakterystycznej hełmiastej wypustki na głowie. Lorysy zachwycają barwnym upierzeniem i specjalistycznym żywieniem nektarem kwiatowym.

Gady również mogą pochwalić się wyjątkowymi przedstawicielami, takimi jak australijskie warany, w tym goanna. Te masywne jaszczurki można spotkać w różnych środowiskach – od pustyń po bujne lasy deszczowe.

Oprócz tego Australia jest domem dla endemicznych płazów i ryb słodkowodnych, które doskonale przystosowały się do lokalnych warunków życia. Ich ewolucyjne adaptacje sprawiają, że stanowią one kluczowe ogniwa australijskiego ekosystemu.

Kangury i emu w Australii. Co symbolizują te charakterystyczne zwierzęta dla kultury australijskiej?

Kangury i emu są wyjątkowymi przedstawicielami fauny Australii. Te niezwykłe zwierzęta symbolizują australijską różnorodność przyrodniczą. Kangury, znane z unikalnego sposobu poruszania się poprzez skakanie, stały się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów tamtejszego krajobrazu. Z kolei emu, należące do największych ptaków nielotnych na świecie, pełnią istotną funkcję jako symbol narodowy. Obecność tych gatunków podkreśla niepowtarzalność australijskiej przyrody i jest integralnym składnikiem kulturowej tożsamości tego kontynentu.

Unikalne cechy stekowców. Dziobaki i kolczatki jako endemity Australii

Stekowce, jak dziobak oraz kolczatka, wyróżniają się w świecie ssaków swoimi wyjątkowymi cechami. Przede wszystkim są jedynymi ssakami, które składają jaja.

  • dziobak ma unikalny dziób przypominający kaczkę i wiedzie półwodny tryb życia, co pozwala mu doskonale polować w wodzie,
  • kolczatkę łatwo rozpoznać po ciele pokrytym kolcami, które skutecznie odstraszają drapieżniki.

Dziobaki posiadają rozwinięty układ nerwowy w dziobie, co umożliwia im wyczuwanie sygnałów elektrycznych emitowanych przez ofiary pod wodą. Z kolei kolczatki potrafią kopać nory dzięki mocnym pazurom. Oba te gatunki występują wyłącznie w Australii i Nowej Gwinei, co czyni je niezwykle ważnymi dla różnorodności biologicznej tych obszarów.

Różnice między torbaczami w Australii a innymi regionami. Jakie gatunki występują na kontynencie?

Torbacze zamieszkujące Australię, takie jak kangury i koale, wyróżniają się wśród swoich krewniaków z innych części świata. Ich odmienność przejawia się przede wszystkim w rozmiarach, diecie oraz środowisku życia.

Australijskie torbacze często przewyższają wielkością swoje odpowiedniki z innych rejonów. Przykładowo, kangury potrafią osiągnąć nawet 2 metry wysokości, co czyni je jednymi z największych przedstawicieli tej grupy na globie.

Dieta tych zwierząt jest ściśle dostosowana do specyficznych warunków klimatycznych Australii i dostępności pokarmu roślinnego:

  • kangury przeważnie spożywają trawy,
  • rośliny zielne,
  • co umożliwia im przetrwanie na suchych terenach kontynentu.

Koale są znane ze swojego upodobania do liści eukaliptusa – pokarmu trudnego do strawienia dla większości zwierząt.

Naturalne środowisko australijskich torbaczy różni się znacząco od siedlisk ich krewnych z innych kontynentów. Australia charakteryzuje się unikalnymi ekosystemami:

  • od pustyń,
  • przez sawanny,
  • aż po lasy eukaliptusowe – wymagającymi specjalistycznych adaptacji od zamieszkujących je stworzeń.

Dlatego też miejscowe torbacze są doskonale przystosowane do tamtejszych warunków w porównaniu do swoich kuzynów z Ameryki Południowej czy Azji Południowo-Wschodniej.

Gatunki kangurów w Australii. Cechy charakterystyczne i ich występowanie na kontynencie

Kangury to jedne z najbardziej charakterystycznych zwierząt spotykanych w Australii. Wśród różnych gatunków można wyróżnić kangura szarego (Macropus giganteus) oraz rudego (Macropus rufus). Pierwszy z nich, znany ze swojej imponującej wysokości dochodzącej do dwóch metrów, doskonale radzi sobie zarówno w lasach eukaliptusowych, jak i na otwartych łąkach.

Z kolei kangur rudy, największy przedstawiciel swojego rodzaju, zamieszkuje przede wszystkim suche regiony centralnej Australii. Jest łatwo rozpoznawalny dzięki rudawemu futru oraz niezwykłym umiejętnościom skokowym – potrafi przeskoczyć aż 9 metrów jednym susem i osiągać prędkość sięgającą nawet 56 km/h.

Obydwa gatunki wyposażone są w silne tylne kończyny, które umożliwiają im szybkie przemieszczanie się. Długi ogon pełni funkcję wsparcia podczas skoków i pomaga utrzymać równowagę. Ich specyficzna budowa ciała sprzyja sprawnemu poruszaniu się w różnorodnych warunkach środowiskowych, co czyni je świetnie przystosowanymi do życia na australijskich terenach.

Przeczytaj też:  Zobacz atrakcje i najpiękniejsze miejsca w Australii Zachodniej!

Proces rozrodu kangurów. Jak wygląda opieka nad młodymi na kontynencie australijskim?

Rozród kangurów to proces niezwykle interesujący. Samice wydają na świat bardzo niedojrzałe młode, które zaraz po narodzinach wędrują do torby lęgowej matki. Tam spędzają około pół roku, rozwijając się pod jej opieką. W tym czasie są karmione mlekiem i chronione przed niebezpieczeństwami z zewnątrz. Kangury wyróżniają się wyjątkową troską o swoje potomstwo, zapewniając im bezpieczeństwo oraz idealne warunki do wzrostu. Dzięki temu młode mogą rozwijać się w kontrolowanym środowisku, co znacząco zwiększa ich szanse na przetrwanie w trudnych warunkach australijskiej przyrody.

Zagrożenia dla kangurów w Australii. Jakie czynniki wpływają na ich populację?

Kangury w Australii stają przed kilkoma istotnymi zagrożeniami:

  • utrata siedlisk, będąca skutkiem intensywnej urbanizacji oraz rozwoju rolnictwa,
  • zarówno legalne, jak i nielegalne polowania powodują spadek liczby kangurów,
  • zmiany klimatyczne, które wpływają na dostępność żywności i wody oraz powodują częstsze występowanie ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Aby chronić kangury, konieczne jest kompleksowe podejście obejmujące działania prawne i edukacyjne, mające na celu zapewnienie im przetrwania.

Cechy koali i ich sposób życia w Australii. Dlaczego są tak wyjątkowe na kontynencie?

Koale, będące torbaczami, są nieodłącznym elementem australijskiego ekosystemu eukaliptusowego. Te urocze zwierzęta znane są z diety składającej się niemal wyłącznie z liści eukaliptusa. Liście te dostarczają koalom zarówno pożywienia, jak i potrzebnych płynów.

Większość swojego życia spędzają na drzewach, co pomaga im unikać drapieżników i zapewnia stały dostęp do pokarmu. Ich organizmy są doskonale przystosowane do takiego trybu życia; mają silne pazury oraz zręczne kończyny umożliwiające sprawną wspinaczkę. Co więcej, koale prowadzą spokojny tryb życia i dużą część dnia przeznaczają na sen – nawet do 20 godzin dziennie – ze względu na niskokaloryczną dietę. Wszystkie te cechy czynią je wyjątkowymi mieszkańcami australijskich lasów oraz symbolami tej niezwykłej części świata.

Inne torbacze w Australii. Oprócz kangurów i koali, jakie gatunki występują na kontynencie?

Wombat na wyspie Maria w Tasmanii
Inne torbacze w Australii. W oprócz kangurów i koali, jakie gatunki występują na kontynencie?.

Australia jest ojczyzną wielu wyjątkowych torbaczy, które, podobnie jak kangury i koale, fascynują swoją różnorodnością. Torbacz rudy (Macropus rufus) wyróżnia się jako największy z nich i potrafi pokonywać znaczne odległości dzięki imponującym skokom. To umożliwia mu sprawne poruszanie się po rozległych australijskich terenach. Kanguroszczur reliktowy (Bettongia penicillata), niewielki nocny ssak, znany jest z umiejętności budowania gniazd z liści i trawy, a jego dieta opiera się głównie na grzybach, owadach oraz korzeniach roślin. Z kolei niełaz plamisty (Dasyurus maculatus) to samotny drapieżnik o ciemnym futrze zdobionym białymi plamkami, który poluje na małe ssaki i ptaki.

Każdy z tych torbaczy odgrywa kluczową rolę w australijskim ekosystemie, doskonale dostosowując się do unikalnych warunków środowiskowych tego kontynentu. Dzięki temu przyczyniają się do stworzenia niepowtarzalnego obrazu fauny Australii.

Niebezpieczne zwierzęta w Australii. Jakie zagrożenia stwarzają dla ludzi?

Australia jest znana z obecności wielu groźnych stworzeń, stanowiących ryzyko dla ludzi. Wśród nich można wymienić:

  • jadowite węże,
  • pająki,
  • krokodyle.

Węże takie jak tajpan pustynny czy brązowy wąż wschodni posiadają silny jad, który może być śmiertelnie niebezpieczny dla człowieka. Często atakują, gdy są zagrożone lub przypadkowo nadepnięte.

Pająki również stanowią istotne zagrożenie. Do rodziny atraksosowatych należy m.in. pająk lejkowaty z Sydney, którego jad może wywoływać poważne reakcje u ludzi. Na szczęście dzięki postępom medycyny incydenty te rzadko kończą się tragicznie.

Krokodyle słonowodne to kolejne zwierzęta budzące obawy. Są zdolne do ataku zarówno na lądzie, jak i w wodzie. Ich spotkania mogą być niebezpieczne ze względu na agresywność i ogromną siłę tych gadów.

Aby zapewnić sobie bezpieczeństwo podczas pobytu na terenach zamieszkanych przez te gatunki, kluczowe jest zrozumienie potencjalnych zagrożeń oraz stosowanie odpowiednich środków ostrożności.

Najgroźniejsze gatunki węży w Australii. Jakie mają cechy i gdzie występują?

W Australii żyją jedne z najbardziej niebezpiecznych węży na naszej planecie. Szczególnie wyróżnia się tu tajpan (Oxyuranus), którego jad jest wyjątkowo silny i może stanowić zagrożenie dla życia człowieka. Innym groźnym przedstawicielem australijskich gadów jest czarny wąż (Pseudechis), znany również jako mulga lub australijska czarna mamba, posiadający intensywnie działający jad neurotoksyczny.

Te węże zamieszkują różnorodne środowiska kontynentu:

  • od suchych pustkowi,
  • przez wilgotne tropikalne lasy,
  • aż po umiarkowane tereny.

Z powodu ryzyka poważnych konsekwencji zdrowotnych po ugryzieniu, istotne jest unikanie bliskiego kontaktu z tymi stworzeniami oraz szybkie zgłoszenie się do lekarza w razie ukąszenia.

Różnice między krokodylami słodkowodnymi a słonowodnymi w Australii. Jakie są ich cechy?

W Australii krokodyle słodkowodne i słonowodne różnią się znacząco pod względem siedlisk, zachowań oraz diety.

  • krokodyle słodkowodne, znane naukowo jako Crocodylus johnstoni, preferują zamieszkiwanie w rzekach i jeziorach, które stanowią ich naturalne środowisko,
  • krokodyle słonowodne (Crocodylus porosus), nazywane również krokodylami różańcowymi, znajdują swoje miejsce w przybrzeżnych wodach, estuariach oraz lasach namorzynowych.

Jeśli chodzi o zachowanie, to krokodyle słonowodne są bardziej agresywne i terytorialne niż ich słodkowodni kuzyni. Potrafią przemierzać duże odległości w poszukiwaniu jedzenia lub nowych miejsc do osiedlenia się. Tymczasem krokodyle żyjące w wodach śródlądowych zazwyczaj unikają kontaktu z ludźmi oraz większymi drapieżnikami.

Różnice dotyczą także diety tych dwóch gatunków:

  • krokodyle różańcowe polują na szeroką gamę ofiar – od ryb przez ssaki lądowe po ptaki,
  • dieta krokodyli rzecznych jest bardziej ograniczona i składa się głównie z mniejszych ryb oraz wodnych bezkręgowców.

Zrozumienie tych różnic ma kluczowe znaczenie dla ochrony obu gatunków i zmniejszania konfliktów między nimi a ludźmi mieszkającymi w pobliżu ich siedlisk.

Najczęściej spotykane ptaki w Australii. Cechy charakterystyczne i ich występowanie na kontynencie

Australia to kraina pełna niezwykłych ptaków. Kakadu, z ich imponującym upierzeniem i charakterystycznymi czubkami, są powszechnie spotykane na tym kontynencie. Wśród nich wyróżniają się:

  • kakadu różowa,
  • kakadu żółtoczelna,
  • żałobnica rudosterna (znana również jako papuga czarna).

Kakadu różowa i kakadu żółtoczelna przyciągają wzrok swoimi żywymi barwami i głośnym zachowaniem. Natomiast żałobnica rudosterna ma ciemne pióra z kontrastującymi czerwonymi lub pomarańczowymi akcentami na ogonie, co sprawia, że łatwo ją dostrzec w australijskim pejzażu.

Przeczytaj też:  Zwierzę na A – jakie zwierzęta zaczynają się na tę literę?

Zarówno kakadu, jak i żałobnica rudosterna pełnią istotną rolę w tamtejszym ekosystemie. Pomagają w rozsiewaniu nasion oraz utrzymują biologiczną równowagę poprzez swoje naturalne zwyczaje żerowania. Ptaki te cenione są również za zdolności komunikacyjne; potrafią naśladować dźwięki otoczenia, co stanowi dodatkową atrakcję dla odwiedzających miłośników przyrody.

Endemiczne gatunki ptaków w Australii. Jakie są ich unikalne cechy?

Australijska czerwona i biała papuga cacatua w portrecie
Endemiczne gatunki ptaków w Australii prezentują swoje unikalne cechy.

Australia jest domem dla wielu wyjątkowych, endemicznych gatunków ptaków, co sprawia, że wyróżnia się pod względem różnorodności biologicznej. Wśród tych niesamowitych stworzeń można znaleźć:

  • kakadu, takie jak żółtoczuby (Cacatua galerita) i różowe (Eolophus roseicapilla), które słyną z inteligencji oraz umiejętności naśladowania dźwięków,
  • rozella królewska (Platycercus elegans), zachwycająca swoim kolorowym upierzeniem,
  • emu mniejszy (Dromaius novaehollandiae), który mimo że nie jest typowym przedstawicielem australijskich ptaków, stanowi ważny element tamtejszej fauny,
  • lirogon zwyczajny (Menura novaehollandiae), który dzięki niezwykłym zdolnościom wokalnym potrafi imitować różne dźwięki otoczenia,
  • czarny łabędź (Cygnus atratus) i kazuar północny (Casuarius casuarius), które przyciągają uwagę zarówno badaczy, jak i miłośników przyrody z całego świata.

Te endemiczne ptaki odgrywają kluczową rolę w ekosystemach kontynentu, a ich ochrona jest istotna dla zachowania bioróżnorodności w tym regionie.

Zagrożenia dla endemicznych zwierząt Australii. Jakie działania są podejmowane w celu ich ochrony?

Endemiczne zwierzęta Australii, takie jak koale, kangury czy dziobaki, mierzą się z poważnymi wyzwaniami. Urbanizacja oraz wycinka lasów powodują kurczenie się ich naturalnych siedlisk. Dodatkowo zmiany klimatyczne wywołują ekstremalne zjawiska pogodowe, wpływając negatywnie na dostępność jedzenia i wody.

  • inwazyjne gatunki, takie jak lisy i koty domowe, polują na lokalną faunę,
  • wprowadzenie obcych roślin zakłóca ekosystemy, czyniąc je mniej przyjaznymi dla australijskich endemitów,
  • wszystkie te czynniki razem przyczyniają się do zmniejszania populacji wielu unikalnych gatunków tego kontynentu.

Unikalne cechy diabełka tasmańskiego. Jaki jest jego status ochrony na kontynencie?

Diabełek tasmański, inaczej Sarcophilus harrisii, jest jedynym znanym przedstawicielem swojego rodzaju. Cechuje go niewielkie, krępe ciało oraz czarna sierść z białymi plamami na piersi. Jego zachowanie jest wyjątkowe – często wydaje głośne wrzaski i wykazuje agresję przy posiłkach. Posiada silne szczęki, zdolne do miażdżenia nawet kości, co umożliwia mu skuteczne zdobywanie pożywienia.

Zwierzę to zamieszkuje wyłącznie Tasmanię i uchodzi za jednego z największych drapieżnych torbaczy. Niestety, diabełkowi tasmańskiemu grozi wyginięcie głównie przez chorobę nowotworową twarzy (Devil Facial Tumour Disease), która dramatycznie zmniejszyła jego liczebność w ostatnich latach. Ponadto degradacja naturalnych siedlisk dodatkowo wpływa na spadek populacji.

Aby ochronić ten unikalny gatunek, wdrożono różnorodne działania jak:

  • programy hodowlane w warunkach niewoli,
  • inicjatywy mające ograniczyć rozprzestrzenianie się choroby.

Dzięki tym staraniom istnieje szansa na ustabilizowanie i odbudowę populacji diabełka tasmańskiego w przyszłości.

Różnice między endemitycznymi a nieendemitycznymi gatunkami zwierząt w Australii. Jakie są ich cechy?

Endemiczne zwierzęta Australii, takie jak kangury, koale czy dziobaki, są wyjątkowe dla tego kontynentu. Różnią się od gatunków nieendemicznych na wiele sposobów. Przede wszystkim te unikalne stworzenia są doskonale przystosowane do specyficznych warunków panujących w Australii. Na przykład kangury mają niezwykłe mechanizmy oszczędzania wody, co jest niezbędne w suchych regionach tego kraju.

Z drugiej strony, zwierzęta nieendemiczne można spotkać również poza granicami Australii. Nie posiadają one tak ścisłych adaptacji do australijskiego klimatu i ekosystemu. Ich zdolność do życia w różnorodnych siedliskach oraz szeroka dieta sprawiają, że mogą przetrwać w wielu miejscach na świecie.

Jeśli chodzi o zachowania, endemity wykazują często nietypowe strategie rozrodcze i społeczne wynikające z geograficznej izolacji kontynentu. Dziobak to doskonały przykład — choć jest ssakiem, składa jaja, co stanowi rzadkość na całym globie.

Przykłady endemicznych ssaków Australii. Jakie gatunki występują na kontynencie?

Australia to kraj, gdzie żyje wiele unikalnych na świecie ssaków endemicznych. Jednym z najbardziej znanych przedstawicieli są kangury, które symbolizują australijskie torbacze. Wyróżniają się one dużymi tylnymi nogami i ogonem, który pomaga im utrzymać równowagę podczas skoków. Koale również należą do rodziny torbaczy i są powszechnie kojarzone z australijską fauną dzięki zamiłowaniu do liści eukaliptusa.

Kolejnym przykładem wyjątkowych endemitów są stekowce, czyli dziobak i kolczatka.

  • Dziobak jest niezwykły ze względu na nietypowe połączenie cech,
  • posiada dziób przypominający kaczora,
  • płetwy oraz jadowe gruczoły u samców.
  • Kolczatka pokryta jest kolcami podobnymi do jeża,
  • używa długiego języka do łapania owadów.

Te fascynujące ssaki odgrywają kluczową rolę w ekosystemie Australii, wpływając na jego funkcjonowanie. Adaptacje takie jak specyficzny sposób rozmnażania u stekowców czy preferencje pokarmowe koali doskonale obrazują ich przystosowanie do unikalnych warunków środowiskowych tego kontynentu.

Cechy charakterystyczne endemicznych ptaków Australii. Jakie mają unikalne cechy?

Endemiczne ptaki Australii, w tym kakadu, wyróżniają się niezwykłą paletą barw i zachowań. Te cechy są efektem adaptacji do unikalnych warunków środowiskowych kontynentu. Kakadu przyciągają uwagę nie tylko swoim barwnym upierzeniem, ale również umiejętnością naśladowania dźwięków. Słyną z inteligencji oraz złożonych rytuałów godowych.

Ich jadłospis obejmuje:

  • nasiona,
  • orzechy,
  • owoce.

To wpływa na ich rozmieszczenie w australijskich ekosystemach. Takie endemity są kluczowe dla bioróżnorodności regionu i stanowią przedmiot licznych badań dotyczących adaptacji oraz ochrony gatunkowej.

Różnice w diecie i sposobie życia endemicznych zwierząt Australii. Jakie są ich zwyczaje?

Koala uratowana po pożarze krzewów w Australii
Różnice w diecie i sposobie życia endemicznych zwierząt Australii.

Zwierzęta endemiczne Australii wyróżniają się wyjątkowymi dietami i sposobami życia, które ściśle wiążą się z ich naturalnym otoczeniem. Wśród torbaczy, takich jak kangury, koale czy wombaty, dominują roślinożercy. Kangury spożywają głównie trawy i liście, co umożliwia im przetrwanie na suchych terenach. Z kolei koale specjalizują się w jedzeniu liści eukaliptusa, które stanowią podstawę ich jadłospisu.

Niektóre torbacze są jednak bardziej wszechstronne w swoich preferencjach żywieniowych. Przykładowo oposy australijskie oprócz roślinności jedzą także małe owady oraz jaja ptasie.

Unikalne stekowce, jak dziobaki i kolczatki, również zamieszkują tylko Australię. Dziobaki polują na bezkręgowce wodne, takie jak larwy owadów czy skorupiaki występujące w strumieniach i rzekach. Kolczatki za pomocą długiego języka chwytają mrówki oraz termity.

Styl życia tych zwierząt różni się znacznie między gatunkami.

  • koale żyją raczej spokojnie, większość czasu spędzając na drzewach eukaliptusowych,
  • wombaty natomiast kopią rozległe nory pod ziemią, co zapewnia im ochronę przed ekstremalnymi warunkami pogodowymi.

Takie adaptacje dają szansę przetrwania endemitom Australii w zróżnicowanym klimacie tego kontynentu.

Ochrona endemicznych gatunków w Australii. Najważniejsze informacje na temat działań ochronnych

Ochrona rodzimych gatunków w Australii ma ogromne znaczenie dla zachowania unikalnej różnorodności biologicznej tego kontynentu. Instytucje takie jak Australian Wildlife Conservancy oraz rządowe agencje aktywnie działają na rzecz ochrony naturalnych siedlisk, niezbędnych do przetrwania tych organizmów. Wiele z nich prowadzi także programy edukacyjne, które mają na celu podnoszenie świadomości społecznej o zagrożeniach wynikających z utraty siedlisk i obecności inwazyjnych gatunków.

  • monitorowanie populacji,
  • badania naukowe,
  • edukacja społeczeństwa.

Działania te pomagają lepiej poznać potrzeby ochronne australijskich endemitów. Edukacja społeczeństwa jest kluczowa w ograniczaniu negatywnego wpływu ludzi na te wyjątkowe gatunki.